ERKEKTE (KISIRLIK) NEDENLERİ Çocukları olmayan çiftlerin yaklaşık %30-50'sinde problem erkekten kaynaklanmaktadır. Erkek infertilitesi tedavisinde son 7-8 yıl içinde uygulanan teknikler ile hızlı bir ilerleme sağlanmıştır. Özellikle mikroenjeksiyon tekniği daha önceden tedavi edilemeyen erkeğe ait bir çok infertilite faktörüne çözüm getirmiştir. Erkeğin değerlendirilmesi üroloji uzmanı tarafında yapılır. Çocukluk ve gelişme dönemine ait kriptorşidizm (testislerin kasık kanalı içerisinde kalması, zamanında torbaya inmemesi) ve düzeltilmesi için yapılan orşiopeksi ameliyatı, fıtık ameliyatları, mesane ameliyatları, testis tümörü nedeni ile testisin alınması, sperm taşıyıcı kanalların görüntülenmesine ait işlemler, penise, idrar kanalına veya testislere ait geçirilmiş ameliyatlar sorgulanır. Sistematik hastalıklar ve bunlara ait geçmişte yapılmış ve halen yapılan tedaviler öğrenilir. Ateşli hastalıklar, ergenlik döneminde geçirilen kabakulağa bağlı oluşan testis iltihaplanması (orşit), cinsel ilişki ile bulaşan hastalıklar, tüberküloz gibi enfeksiyon nedenleri araştırılır. Ayrıca işyerinde veya çevresinde bulunan kimyasal maddeler, gazlar, ilaçlar, sık alınan sıcak banyolar veya sıcak çalışma ortamları, radyasyon, alkol sigara kullanımı araştırılır. Bu faktörler sperm üretimini kötü etkilediği için önemlidir. Ailevi kısırlık (bir kaç kardeşte benzer sorunların oluşması) araştırılmalıdır. Sık solunum yolu enfeksiyonları, koku alma kusuru, meme başlarından süt gibi beyaz bir sıvının gelmesi, şiddetli baş ağrıları doktorunuza ileteceğiniz sorunlar arasındadır.

Erkekte kısırlık nedenleri üç ana gurupta toplanmıştır.

1- HORMONAL NEDENLER Beynin alt kısmında bulunan hipofiz bezi FSH ve LH hormonlarını salgılamaktadır. Bu hormonlar testislerden sperm üretimini ve erkeklik hormonu olan Testosteronun salgılanmasını uyarır. İncelemeler bu hormonlara ait bozuklukları veya testislerde sperm üretim bozukluğuna işaret eden hormonal değişiklik gösterir. 2- TESTİSLERE AİT NEDENLER İnfertil erkeklerin yaklaşık %6'sında genetik bozukluklar eşlik etmektedir. Özellikle azospermik (menisinde sperm hücresi bulunmayan) erkeklerde %10-15 civarında genetik bozukluk bulunma olasılığı sözkonusudur. Genetik inceleme sonucunda Klinefelter sendromu (47 XXY kromozonlarının bulunması) 47 XXY sendromu veyadiğer kromozonal anormalliklere rastlanmaktadır. İnfertil erkeklerin &13-19'unda y kromozonunun uzun kolunda AZF (azoospermia faktör) adı verilen tanımlanmış bölgelerinde DNA parçalarının yokluğu sözkonusudur. Bu durum PCR tekniği ile ortaya konulmaktadır. Erkekte tespit edilen AZF bölgesindeki kayıplar aynı şekilde erkek çocuğada transfer edildiği için bu durumun tespit edilmesi çok önemli rol oynamaktadır. Ayrıca bazı bölgelerdeki kayıp testislerde sperm bulma yönünden ciddi riskleri gösterdiğinden önceden tanımlanması bilgilendirme yönünden çok önemlidir.Sitogenetik inceleme ise erkek kısırlığı ile birlikte olabilecek siğer kromozon bozukluklarını önceden tanımlamak yönünden önemlidir.Testislerin doğuştan normal yerine inmemesi kasık kanalında veya karın içinde kalması sperm üretim bozukluklarına yol açan nedenlerden birisidir. Varikosel, testisin yapısal bozukluklarla birlikte bulunabilmektedir. Varikosel cerrahi olarak düzeltilebilri, ancak direkt olarak infertiliteye yol açmayacağı gibi, infertilitenin tek nedeni olmayabilir. Klinik olarak saptanan ve sperm parametrelerinde bozulmaya yol açan varikosel durumunda cerrahi işlem planlanabilir. Çeşitli kanser türlerinin tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları ve radyoterapi sperm üretimini belirgin şekilde bozbilmektedir.Sigara, alkol ve kafeinin sperm üretimi üzerindeki etkilerini gösteren çalışmalar mevcuttur. Günümüzde ileri tanı yöntemlerine rağmen, sperm parametrelerindeki bozukluk saptanan erkeklerin %25'inde bu durumu açıklayabilecek bir neden bulunamamaktadır. 3- SPERM TAŞIYICI KANALLARA VE ORGANLARA AİT NEDENLER Testislerde üretilen spermler, epididim organından geçerek vaz deferans olarak bilinen sperm taşıyıcı kanalları aracılığı ile panise taşınır. Üretilen sperm hücrelerinin, bu sistemde bir tıkanıklığa bağlı olarak ejakülata (meni) ulaşamaması söz konusu olabilir. Enfeksiyon, travma bu organlara veya komşu olan diğer organlara daha önce yapılan cerrahi müdahaleler, doğuştan sperm kanallarının gelişmemiş olması (konjetinal vaz deferans agenezisi), prostat, vezikülo seminalis kistleri veya taşların varlığında testislerde sperm üretimi devam etmesine rağmen, kanal bütünlüğü bozulduğu için dışarı çıkış engellenmiş durumdadır. Nedeninin araştırılması ve çeşitli cerrahi müdahalelerle tıkanıklığın giderilmesi ve özellikle kanalın doğuştan gelişmediği durumlarda yardımcı üreme tekniklerinden yararlanma şansı bulunmaktadır.Şeker hastalığı, nörolojik hastalıklar, travma sonucu bel omurlarının hastalanması, mesane veya idrar kanalı ameliyatları sonrası ejakülasyon (boşalma) sırasında meninin penisten gelmesi yerine mesaneye doğru geri kaçması da sözkonusudur. (retrograd ejakülasyon). Bu durumu oluşturan nedenlerle yönelik çeşitli tedavi seçenekleri bulunmaktadır.